Baza wiedzy z medycyny estetycznej, ogólnej i medycyny chińskiej. Zdrowy Portal!

INTERPERSONALNE UJĘCIE REHABILITACJI OSÓB UPOŚLEDZONYCH UMYSŁOWO

W niniejszym rozdziale pragnę zrealizować dwa cele. Przede wszystkim będą dążył do uzasadnienia wyboru interpersonalnej perspektywy badawczej jako tej, która stwarza duże szanse realizacji funkcji krytycznej w stosunku do praktyki rehabilitacyjnej. Dla przejrzystości wywodu podzielę argumenty na teoretyczne i praktyczne. W drugiej części rozdziału zaprezentuję pewien model teoretyczny nawiązujący do podejścia interpersonalnego, który wykorzystam w dalszych rozdziałach do analizy praktyki rehabilitacyjnej stosowanej wobec osób upośledzonych umysłowo.

Teoretycznych argumentów uzasadniających wybór perspektywy badawczej przedstawiłem wiele w poprzednim rozdziale. Tutaj chciałbym je wydobyć z kontekstu innej problematyki, która tam była poruszana, zebrać i omówić w sposób bardziej szczegółowy. Przede wszystkim należy podkreślić argument wynikający z analizy koncepcji upośledzenia umysłowego. Trzy rodzaje tych koncepcji (kliniczne, rozwojowe i społeczne) w różnym stopniu sprzyjają rozwiązywaniu problemów usprawniania osób upośledzonych umysłowo. Przy tym nie chodzi tutaj o zakładane przez nie różne możliwości oddziaływań rehabilitacyjnych – różny poziom optymizmu rehabilitacyjnego. Chciałbym raczej podkreślić różnice w zakresie ujmowania zagadnienia.

Jak już powiedziałem wcześniej, koncepcje kliniczne rozpatrują upośledzenie umysłowe bardzo wąsko. Analiza neuropsychologiczna typo- wa dla tego ujęcia polega na poszukiwaniu przyczyn zaburzenia w uszkodzeniu morfologicznym lub funkcjonalnym tkanki mózgowej. Istota upośledzenia zostaje tutaj sprowadzona wyłącznie do określonych zmian patologicznych mózgu. Inaczej traktuje to zaburzenie podejście rozwojowe. Zainteresowania badawcze skupiają się w tym wypadku nie tyle na wyszukiwaniu konkretnych uszkodzeń mózgu i wskazywaniu funkcji psychicznych, których defekty są bezpośrednimi skutkami zmian mózgowych, ile na wzajemnym uwarunkowaniu wszystkich funkcji psychicznych determinujących rozwój zachowania osób upośledzonych. W centrum zainteresowania są więc funkcje uszkodzone i pełnosprawne. W ramach tej orientacji przyjmuje się, że o rozwoju zachowania decyduje organizacja wielu funkcji psychicznych. Wypadnięcie jednej z nich dezorganizuje pracę całego układu funkcjonalnego. Z drugiej jednak strony uszkodzenie jednej funkcji może być kompensowane przez pracę pozostałych (M. Tyszkowa 1977). W konsekwencji uszkodzenia pojedynczej funkcji psychicznej może nastąpić utrudnienie całego rozwoju jednostki, ale trudności te nie są nieodwracalne. Inne funkcje mogą skompensować brak i zapewnić możliwość dalszego rozwoju. Sposób analizy upośledzenia jest w tym wypadku szerszy – uwzględnia się w nim nie tylko to, co jest uszkodzone, lecz również to, co w psychice jednostki jest pełnosprawne i co może pomóc w zlikwidowaniu lub zmniejszeniu zaburzenia. Analiza upośledzenia umysłowego w ramach podejścia społecznego prowadzona jest w jeszcze większym zakresie. Traktowane jest ono jako fakt społeczny. W tym ujęciu upośledzenie umysłowe jest niejako kreowane przez społeczne otoczenie. Ono decyduje, kogo uzna się za upośledzonego, ile osób będzie rozpoznawanych jako upośledzone umysłowo itd. Tak więc, aby zrozumieć czym jest upośledzenie, nie wystarczy znać uszkodzenie mózgu, nie wystarczy znać całej psychiki jednostki upośledzonej, trzeba dodatkowo poznać wzajemne oddziaływania osób upośledzonych i osób sprawnych intelektualnie. Takie ujęcie problemu powinno sprzyjać wykorzystaniu tej właśnie perspektywy do analizy praktyki rehabilitacyjnej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.